ประวัติศาลจังหวัดธัญบุรี
             ที่ตั้ง ศาลจังหวัดธัญบุรี ถนนรังสิต - นครนายก อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี 12110 โทร. 0-2940-1495

             ความเดิม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระปิยมหาราช รัชกาลที่ 5 ได้ทรงมีลายพระหัตถ์ ถึงพระเจ้าลูกยาเธอกรมหมื่นราชบุรีดิเรกฤทธิ์ เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมเรื่องการตั้งศาลเมืองธัญบุรี มีความว่า

             กรมหลวงนเรศร แจ้งว่า เมืองธัญบุรี ยังไม่ได้ตั้งศาลผู้ว่าราชการเมืองออกไปจัดการโจรผู้ร้าย เมื่อได้ตัวผู้ร้ายต้องส่งตัวเข้ามาพิจารณาถึงกรุงเทพฯ เป็นระยะทางไกล ทำให้ไม่สะดวกจึงขอให้กระทรวงเมืองหารือกับกระทรวงยุติธรรมคิดตั้งศาลขึ้นโดยเร็ว ขอให้เสนาบดีคิดดูว่าจะจัดการตั้งศาลในเมืองนี้ได้หรือไม่

             การที่จะสร้างศาลเมืองธัญบุรีนั้น กรมเมืองตั้งงบประมาณไปไม่พอ จึงได้จัดตั้งศาลเมืองธัญบุรีชั่วคราวไปพลางก่อนโดยให้แล้วเสร็จทันวันที่ 1 กันยายน ร.ศ. 123 ทางกระทรวงยุติธรรมได้ตั้งให้นายแถมเป็นผู้พิพากษาที่ 1 ขุนชำนาญคดีเป็นผู้พิพากษาที่ 2 มีอำนาจตามธรรมนูญศาลหัวเมือง และให้ศาลเมืองธัญบุรีรวมขึ้นอยู่กับพระยางำเมือง อธิบดีผู้พิพากษาศาลโปริสภาเหมือนดังศาลหัวเมืองทั้ง 4 และให้เป็นผู้พิพากษาศาลเมืองธัญบุรีทั้งสองท่าน ไปจัดการเปิดศาลให้ทันตามกระแสพระบรมราชโองการ พร้อมทั้งได้ส่งตราของกระทรวงยุติธรรมและตรานำของกระทรวงนครบาลมาด้วย

             ศาลเมืองธัญบุรี ได้เริ่มตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 กันยายน ร.ศ. 123 ซึ่งตรงกับ
พ.ศ. 2444

             ศาลเมืองธัญบุรี มีฐานะเป็นศาลหัวเมือง ตามพระธรรมนูญศาลหัวเมือง ร.ศ. 114 ซึ่งแบ่งศาลหัวเมืองเป็น 3 ชั้น คือ 1. ศาลมณฑล 2. ศาลเมือง 3. ศาลแขวง

             ต่อมาได้มีพระราชบัญญัติให้ใช้พระธรรมนูญศาลยุติธรรมพุทธศักราช 2477 ดังนั้นศาลเมืองธัญบุรี จึงมีฐานะเป็นศาลจังหวัดธัญบุรี นับตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2478 เป็นต้นมา

             อาคารศาลเมืองธัญบุรี ก่อนมีฐานะเป็นศาลจังหวัดธัญบุรีนั้น ก่อสร้างเป็นอาคารไม้ชั้นเดียว ทรงปั้นหยา หลังคามุงกระเบื้อง พื้นสูงประมาณ 1 เมตร หันหน้าไปทางทิศใต้ มีห้องพิจารณาเพียงห้องเดียว หลังอาคารศาลมีบ้านพักผู้พิพากษา 1 หลัง ด้านทิศตะวันตกของอาคารมีเรือนห้องขังผู้ต้องหา 1 หลัง ต่อมาอาคารได้ชำรุดทรุดโทรมไปตามอายุและสภาพของวัสดุก่อสร้าง จึงได้มีการซ่อมแซมพร้อมทั้งยกตัวอาคารให้สูงขึ้นพ้นศีรษะ แล้วกั้นเป็นห้องธุรการอยู่ชั้นล่าง ทางด้านทิศตะวันออกกั้นเป็นห้องผู้พิพากษา 1 ห้อง ต่อมาได้เปลี่ยนแปลงห้องผู้พิพากษาดังกล่าวเป็นห้องพิจารณาขนาดเล็ก แล้วกั้นห้องผู้พิพากษาใหม่ทางทิศเหนือของห้องพิจารณานั้น และได้ขยายห้องผู้พิพากษาเพิ่มเติมในปี พ.ศ. 2515 เนื่องจากกระทรวงยุติธรรมได้เพิ่มอัตรากำลังผู้พิพากษาอีก 1 คน

             อาคารศาลจังหวัดธัญบุรี มีสภาพเก่าแก่และชำรุดทรุดโทรมมาก ดังนั้น กระทรวงยุติธรรมจึงได้มีหนังสือแจ้งให้ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดธัญบุรีจัดเตรียมที่ดินเพื่อสร้างอาคารศาลใหม่ ในปีงบประมาณ 2516 จึงได้รับจัดสรรงบประมาณในการก่อสร้างอาคารศาลจังหวัดธัญบุรีรวมทั้งบ้านพักผู้พิพากษา 1 หลัง และบ้านพักจ่าศาลอีก 1 หลัง เป็นเงิน 2,410,000 บาท บริษัท ดีไซน์แอนด์คอนสตรัคชั่นเซ็นเตอร์ จำกัด เป็นผู้เสนอประกวดราคาก่อสร้างอาคารศาลจังหวัดธัญบุรีได้ภายในวงเงินงบประมาณที่กระทรวงยุติธรรมตั้งไว้ โดยผู้รับจ้างจะต้องก่อสร้างอาคารที่ทำการศาลจังหวัดธัญบุรี ขนาด 4 บัลลังก์ พร้อมด้วยเครื่องครุภัณฑ์ศาล เสาธง ถนนและรั้ว รวมทั้งบ้านพักผู้พิพากษา 1 หลัง และบ้านพักจ่าศาลอีก 1 หลัง

             ที่ดินที่ได้ก่อสร้างอาคารศาลจังหวัดธัญบุรีหลังใหม่นี้เป็นที่ดินที่ตั้งอาคารศาลหลังเดิมผนวกกับที่ดินที่ใช้เป็นที่ตั้งสถานีอนามัยชั้นหนึ่งของอำเภอธัญบุรีหลังเก่า ซึ่งสถานีอนามัยได้ย้ายไปก่อสร้างใหม่ในที่ดินของกรมประชาสงเคราะห์ใกล้ที่ทำการไปรษณีย์อำเภอธัญบุรี ซึ่งเดิมกรมประชาสงเคราะห์ได้กันไว้เพื่อใช้เป็นที่สร้างศาลจังหวัดธัญบุรี แต่เนื่องจากมีความจำเป็นบางประการ กระทรวงยุติธรรมเห็นสมควรให้ก่อสร้างอาคารศาลจังหวัดธัญบุรีหลังใหม่ในที่ดินที่ใช้เป็นที่ตั้งอาคารศาลหลังเก่าแต่ที่ดินดังกล่าวคับแคบ ไม่เพียงพอจะใช้ก่อสร้างอาคารหลังใหม่ได้ ดังนั้น กระทรวงยุติธรรมจึงทำความตกลงกับกระทรวงสาธารณสุขโดยให้สถานอนามัยย้ายไปตั้ง ณ ที่ดินซึ่งกรมประชาสงเคราะห์ได้กันไว้สำหรับสร้างศาลจังหวัดธัญบุรี และให้ที่ดินซึ่งใช้เป็นที่ตั้งสถานอนามัยเดิมซึ่งต่อเนื่องกับที่ดินศาลหลังเดิมเป็นที่ก่อสร้างอาคารศาลจังหวัด
ธัญบุรีหลังใหม่ ทั้งนี้โดยได้รับความเห็นชอบจากกรมประชาสงเคราะห์แล้ว

             ศาลจังหวัดธัญบุรีได้ย้ายไปเปิดทำการชั่วคราว ณ หอประชุมอำเภอธัญบุรี ระหว่างดำเนินการก่อสร้างโดยได้รับความเอื้อเฟื้อจากนายอำเภอธัญบุรี และได้ย้ายมาทำการ ณ อาคารหลังใหม่เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2517

             ทางราชการได้ประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์อาคารศาลจังหวัดธัญบุรี เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2516 โดยปลัดกระทรวงยุติธรรม (นายบัญญัติ สุชีวะ) เป็นประธานในพิธี และกำหนดเปิดศาลจังหวัดธัญบุรี ในวันที่ 2 พฤษภาคม 2517 โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม (ศาสตราจารย์ ดร. ประกอบ หุตะสิงห์) เป็นประธานในพิธี

             ศาลจังหวัดธัญบุรี ตั้งอยู่ริมถนนสายรังสิต - นครนายก ห่างจากถนนประมาณ 200 เมตร อยู่ระหว่างคลองซอยที่ 6 กับคลองซอยที่ 7 อยู่ห่างจากสะพานแก้วนิมิตร (สะพานรังสิต) ถนนพหลโยธิน 13 กิโลเมตร การคมนาคมสะดวกถนนลาดยางแอสฟัลท์

             ศาลจังหวัดธัญบุรีแม้จะตั้งอยู่ในเขตจังหวัดปทุมธานี แต่การเบิกเงินเดือนรวมทั้งเงินประเภทอื่น ๆ จะต้องเบิกจากกระทรวงยุติธรรมโดยตรง มิได้เบิกจากคลังจังหวัดปทุมธานีดังเช่นศาลในหัวเมืองอื่น ๆ ดังนี้จึงมีผู้นิยมเรียกศาลนี้ว่า "ศาลภูบาล" เพราะเป็นศาลหัวเมืองศาลเดียวเท่านั้น ที่เบิกเงินจากกระทรวงยุติธรรมโดยตรง

             อาคารศาลจังหวัดธัญบุรีหลังใหม่นี้ สร้างตามแบบแปลนของกรมโยธาธิการ เป็นอาคารตึกสองชั้น แบบทรงไทย กว้าง 27.90 เมตร ยาว 54.20 เมตร มีความมั่นคงแข็งแรงและสง่างามสมกับเป็นสถาบันที่จะประสิทธิประสาทความยุติธรรมให้แก่ประชาชนสืบไป

ยินดีต้อนรับสู่ ... พิพิธภัณฑ์ศาลไทย (Court Museum of Thailand)
กลับหน้าแรก