ประวัติศาลจังหวัดขอนแก่น
           ในอดีตจังหวัดขอนแก่นยังไม่มีศาลเป็นเอกเทศ และยังไม่มีผู้พิพากษาประจำ การตัดสินคดีความกระทำโดยคณะลูกขุน 3 นาย คือ อุปฮาด เทียบตำแหน่งปลัดจังหวัด ราชวงศ์หรือยกกระบัตร เทียบตำแหน่งยกกระบัตร กับราชบุตร เทียบตำแหน่งสรรพากรจังหวัด ทั้ง
3 ลูกขุนนี้มาประชุมกันที่ศาลากลางเมือง เมื่อมีคดีความก็ตัดสินไป ต่อมาพระยาศรีบุรีรักษ์เป็นเจ้าเมือง นายหนูหล้า สุนทรพิทักษ์ (พระพิทักษ์สารนิคม) เป็นพระปลัดหรือรองเจ้าเมือง
พระอุดมเป็นยกกระบัตรทำหน้าที่ไต่สวนฟ้องร้องความ เมื่อประมาณ ร.ศ. 127 (พ.ศ. 2451)
ที่ทำการศาลจึงเริ่มก่อตั้งขึ้นที่บ้านเมืองเก่าใกล้บึงแก่นนคร ใช้เป็นที่พิจารณาคดี มีนายเหม็น ซึ่งเรียกกันว่า ผู้ช่วยเหม็นเป็นผู้ตัดสินความ คือเป็นผู้พิพากษา ที่ทำการศาลนี้เรียกว่าศาลตัดสิน ส่วนอัยการตอนนั้นยังไม่มี ต่อมาผู้ช่วยเหม็นลาออก หลวงศรี เกษตร เป็นผู้พิพากษาแทน ครั้น ร.ศ. 131 (พ.ศ. 2455) หลวงอภิรักษ์ ดุลกิจ เป็นผู้พิพากษา (หัวหน้าศาล) นายอ๊าด เป็นรองผู้พิพากษา หลวงอภิรักษ์ ฯ ได้ร่วมมือกับพระวิไสย์ ผู้ว่าราชการเมือง ย้ายศาลเก่ามาตั้งที่ตำบลพระลับ เรียกว่าตำบลในเมือง ต่อมาผู้ว่าราชการเมือง ได้ให้หลวงอภิรักษ์ ฯ ดำเนินการสร้างที่ทำการศาลขึ้น และปลูกบ้านพักผู้พิพากษาขึ้นในที่ดินตรงบริเวณนี้ คือบริเวณบ้านพักอธิบดีผู้พิพากษาภาค ในขณะนี้ ต่อมาอธิบดีผู้พิพากษาศาลมณฑลอุดร พระโสภณวินิจฉัยมาพบเห็นความชำรุดทรุดโทรม จึงรายงานถึงพระยาตราชูชาดิศร ปลัดทูลฉลองกระทรวงยุติธรรม เมื่อ ปี พ.ศ. 2462 เห็นสมควรก่อสร้างขึ้นใหม่ ฉะนั้นในปี พ.ศ. 2462 กระทรวงยุติธรรมจึงอนุมัติให้สร้างศาลขึ้นใหม่ได้ดำเนินการสร้างในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2463 จนแล้วเสร็จในเดือนมกราคม พ.ศ. 2464 และกระทำพิธีเปิดศาลเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2465 และใช้เป็นที่ทำการศาลจังหวัดนับแต่วันนั้นเป็นต้นมา ต่อมาประมาณปี พ.ศ. 2482 สมัยหลวงปริพนธ์พจนพิสุทธิ์เป็นผู้พิพากษาหัวหน้าศาล ได้ขยายเพิ่มเติมให้กว้างขวางขึ้น โดยจัดตั้งบัลลังก์เล็กขึ้นอีก 1 บัลลังก์ มีห้องจ่าศาล ห้องพักผู้พิพากษาและห้องเสมียนพิมพ์ และที่เก็บสำนวนเอกสาร ภายหลังกระทรวงยุติธรรมเห็นสภาพศาลยังคับแคบอยู่จึงอนุมัติให้สร้างอาคารที่ทำการศาลขึ้นใหม่ เป็นอาคารทรงไทยขนาด 10 บัลลังก์ โดยย้ายจากที่ทำการเดิมไปทำการก่อสร้างใหม่ในที่ดินราชพัสดุ ณ ศูนย์ราชการของจังหวัดขอนแก่น ซึ่งเดิมเป็นสนามบินเก่า คืออาคารศาลหลังปัจจุบันนี้ โดยเริ่มทำการก่อสร้างในวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2506 นายกำธร พันธุลาภ ปลัดกระทรวงยุติธรรม เป็นผู้วางศิลาฤกษ์ในวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2506
นายแปล บุณยเกียรติ อธิบดีผู้พิพากษาภาค 4 นายสอน ไชยสุต ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดและนายวิถี ปานะบุตร ผู้พิพากษาหัวหน้า
ศาลแขวงในขณะนั้นเป็นคณะกรรมการตรวจการก่อสร้าง แล้วเสร็จและเปิดทำการในวันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2507 โดย
พระยาอรรถการีย์นิพนธ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมเป็นผู้ทำพิธีเปิด และเปิดพร้อมกับที่ทำการศาลแขวงขอนแก่น ซึ่งได้ย้ายมาเปิดทำการอยู่ในอาคารเดียวกัน

           ศาลจังหวัดขอนแก่น นอกจากจะเป็นที่ทำการศาลแขวงขอนแก่นแล้ว ยังมีที่ทำการสำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาภาค 4 และสำนักงานบังคับคดีและวางทรัพย์ภูมิภาคที่ 4 รวมอยู่ในตัวอาคารเดียวกันนี้อีกด้วย

           ส่วนบ้านพักข้าราชการศาลมีบริเวณเป็นเอกเทศอยู่ต่างหากกับบริเวณที่ตั้งอาคารศาล มีเนื้อที่ประมาณ 10 ไร่เศษ อยู่ในย่านชุมนุมชน ถนนกลางเมือง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ปลูกสร้างบ้านพักอธิบดีผู้พิพากษาภาค 4, บ้านพักผู้พิพากษา
หัวหน้าศาลจังหวัด, บ้านพักผู้พิพากษาหัวหน้าศาลแขวง, ผู้พิพากษาศาลจังหวัดขอนแก่นและศาลแขวง, ธุรการศาลจังหวัด, ศาลแขวงและธุรการสำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาภาค 4 รวมทั้งสิ้น 17 หลัง ซึ่งทำการปลูกสร้างพร้อมกับอาคารศาลจำนวน 12 หลังและปลูกสร้างในภายหลังอีก 5 หลัง อาคารบ้านพักอยู่ห่างจากที่ทำการศาลเป็นระยะทางประมาณ 37 เส้น หรือประมาณ 1.5 กิโลเมตร

สถานที่ตั้ง ศาลจังหวัดขอนแก่น THE KHON KAEN PROVINCIAL COURT
ถนนศูนย์ราชการ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000 : โทร. 0-4323-6030
E-mail : kknc4.2@judiciary.go.th

ยินดีต้อนรับสู่ ... พิพิธภัณฑ์ศาลไทย (Court Museum of Thailand)
กลับหน้าแรก