ประวัติศาลจังหวัดประจวบคีรีขันธ

ในปี พ.ศ. 2499 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้โอนท้องที่เมืองประจวบคีรีขันธ์กับเมืองปราณบุรีแยกออกจากเมืองเพชรบุรีแล้วให้ไปรวมกับเมืองกำเนิดนพคุณ ตั้งเป็นเมืองใหม่ขึ้น เรียกว่า “เมืองปราณบุรี” ตามพระธรรมนูญศาล
หัวเมืองฉบับ ร.ศ. 114 (พ.ศ. 2438) ได้บัญญัติไว้ว่าให้มีศาลประจำสำหรับพิจารณาคดีตาม
หัวเมืองขึ้น 3 ชั้น คือ 1. ศาลมณฑล 2. ศาลเมือง 3. ศาลแขวงและศาลพิเศษฯ
ปลัดทูลฉลองกระทรวงยุติธรรมในขณะนั้นได้มีคำสั่งที่ 21403 ลงวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2450 ให้นายช้อย เนติบัณฑิตย์ (นายช้อย เหมจันทร์ ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยาภะรตราชสุนิช) ไปรับราชการในตำแหน่งผู้พิพากษาศาลเมืองปราณบุรี ศาลเมืองปราณบุรีได้เปิดทำการเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2450 โดยใช้ที่ว่าการอำเภอหลังเดิมเป็นที่ทำการศาลชั่วคราว มีลักษณะเป็นเรือนไม้ หลังคามุงจาก พื้นกระดานและฝาทำด้วยไม้ ต่อมาหลวงศรีสัตยารักษ์ อธิบดีผู้พิพากษาศาลมณฑลราชบุรี ได้ส่งเงินจำนวน 1,221 บาท ไปให้เพื่อก่อสร้างศาลและเรือนพักผู้พิพากษา พระพิบูลสงคราม ผู้ว่าราชการเมืองเป็นผู้ทำการก่อสร้างให้โดยใช้แรงงานของนักโทษ ลักษณะของศาลที่สร้างขึ้นใหม่นี้ทำด้วยฝาไม้ไผ่ขัดแตะตรุจาก เครื่องบนเป็นไม้ไผ่ หลังคามุงจาก เสาไม้แก่น พื้นปูด้วยไม้สิงค์โปร์
ในปี พ.ศ. 2451 กระทรวงยุติธรรมมีหนังสือแจ้งมายังนายทรัพย์ ผู้พิพากษาเมืองปราณบุรีว่าได้จ้างเหมาจีนจี้ปลูกสร้างศาลเมืองปราณบุรี 1 หลัง พร้อมเรือนและครัวสำหรับผู้พิพากษา 1 หลัง โดยให้ นายทรัพย์ เป็นผู้ดูแลการก่อสร้างให้ตรงตามแบบแปลนและสัญญา ได้เริ่มทำการก่อสร้างในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2451 และได้เปิดทำการในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2452 ลักษณะของศาลเมืองปราณบุรี เป็นอาคารไม้ พื้นไม้ตะแบก ฝาไม้สัก เสาไม้แก่น หลังคามุงด้วยกระเบื้องซีเมนต์
ต่อมาในปี พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อเมืองปราณบุรี เป็นเมืองประจวบคีรีขันธ์ ศาลเมืองปราณบุรีจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็นศาลเมืองประจวบคีรีขันธ์ ต่อมาทางราชการได้เปลี่ยนชื่อเมืองประจวบคีรีขันธ์เป็นจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ศาลเมืองประจวบคีรีขันธ์จึงได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นศาลจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ศาลจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ใช้เป็นที่ทำการศาลมานานก็ชำรุดทรุดโทรมและมีสภาพคับแคบ ไม่เอื้ออำนวยต่อการพิจารณาพิพากษาคดี กระทรวงยุติธรรมจึงได้จัดสรรเงินงบประมาณ เพื่อก่อสร้างอาคารศาลหลังใหม่เป็นจำนวนเงิน 1,000,000 บาท โดยให้ปลูกสร้างในที่ดินที่เป็นที่ทำการศาลเดิม อยู่ติดริมทะเล อาคารศาลจังหวัดประจวบคีรีขันธ์หลังใหม่มีลักษณะเป็นอาคารตึก 2 ชั้น หลังคาทรงไทย ขนาด 4 บัลลังก์ ได้ประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2505 และได้ประกอบพิธีเปิดอาคารที่ทำการศาลจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2505
ศาลจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ปัจจุบันตั้งอยู่ที่ถนนสู้ศึก ตำบลประจวบคีรีขันธ์ อำเภอเมือง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

 

ศาลจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สร้างขึ้นเมื่อ ปี พ.ศ.2451


ยินดีต้อนรับสู่ ... พิพิธภัณฑ์ศาลไทย (Court Museum of Thailand)
กลับหน้าแรก