ตุลาการ

     

                ตุลาการ คือ ผู้มีอำนาจหน้าที่ในการพิจารณาพิพากษาคดีความทั้งปวง คำว่า ตุลาการ เป็นคำเก่า ซึ่งมีใช้มาแล้ว แต่ครั้งโบราณควบคู่กับคำว่า ผู้พิพากษา เดิมคำว่า ตุลาการ เรียกว่า ตระลาการ ในหนังสือกฎหมายตราสามดวง มีบทบัญญัติ เรื่องพระอัยการลักษณะตระลาการ ซึ่งได้รวบรวมขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก คำว่า ตระลาการ เดิมหมายถึง ผู้มีหน้าที่ชำระข้อเท็จจริงในคดี เช่น จำเลยทำร้ายร่างกายโจทก์ดังข้อหาหรือไม่ เมื่อได้ข้อเท็จจริงอย่างใด แล้วจึงนำขึ้นเสนอผู้พิพากษา ผู้พิพากษาเดิมเป็นพวกลูกขุน หมายถึง ผู้วางบทกฎหมายว่าเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้แล้ว จำเลยจะผิดกฎหมายบทใด มาตราใด และควรลงโทษอย่างไร ภายหลังเมื่อเลิกใช้กฎหมายวิธีพิจารณา ความอย่างเก่าแล้ว คำว่าตระลาการก็ค่อย ๆ หายไป ไม่ค่อยมีใช้ในวงราชการ แต่มีคำว่าตุลาการขึ้นมาแทน อย่างไรก็ตาม คำว่า ตระลาการและตุลาการ ก็เป็นคำที่มีรากฐานอย่างเดียวกัน คำว่าตุลาการโดยทั่ว ๆ ไปนิยมใช้เรียกเป็นชื่อประเภทข้าราชการตุลาการ แต่ตำแหน่งหน้าที่ของ ตุลาการจะเรียกว่า ผู้พิพากษา

     
     

จ่าศาล

     

         ในอดีตศาลยุติธรรมศาลหนึ่ง ๆ นอกจากมีผู้พิพากษาหัวหน้าศาล อธิบดีผู้พิพากษา ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ในการพิจารณา พิพากษาคดี และมีอำนาจหน้าที่ในการควบคุม การปฏิบัติงานของฝ่ายตุลาการแล้ว ยังมีเจ้าพนักงานธุรการที่มีความสำคัญ อย่างมากอีกตำแหน่งหนึ่งในศาล คือ จ่าศาล จ่าศาลคือใคร คำว่า จ่าศาล ตรงกับภาษาอังกฤษคำว่า  Registrar of the court ซึ่งหมายถึง นายทะเบียนของศาล คำว่าจ่าศาลมีใช้มานานแล้ว เดิมหมายถึง เจ้าพนักงานรับฟ้องจ่าศาลเป็นผู้มีอำนาจหน้าที่บังคับ บัญชาเสมียน พนักงาน และรองจ่าศาลในศาลควบคุมดูแลการงานทางด้านธุรการทุกหน้าที่่ให้ดำเนินไปด้วยความเป็นระเบียบเรียบร้อย รวดเร็ว ถูกต้องตามกฎระเบียบ ปฏิบัติและมีหน้าที่ตามที่ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลหรืออธิบดีผู้พิพากษาได้มอบหมาย พระราชบัญญัติ จัดตั้งศาลสนามสถิตย์ยุติธรรม ร.ศ. 111 บัญญัติไว้ว่า ให้ศาลทุกศาลมีจ่าศาลคนหนึ่งทำหน้าที่รับฟ้องแต่ต่อมาจ่าศาลมีอำนาจหน้าที่ ี่ควบคุมเสมียนพนักงานธุรการในศาลทุกตำแหน่งขึ้นตรงต่อผู้พิพากษา หัวหน้าศาลหรืออธิบดีผู้พิพากษาศาลนั้น ๆ โดยปกติผู้พิพากษา สั่งงานทางธุรการ ไปยังจ่าศาล จ่าศาลจะต้องไปสั่งเจ้าพนักงานธุรการผู้มีหน้าที่รับผิดชอบให้ปฏิบัติตามคำสั่งนั้น แต่เนื่องจาก อำนาจหน้าที่มีมากขึ้นจึงได้เปลี่ยนมาเรียก ยกกระบัตรศาลครั้งหนึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 2460 ได้มีประกาศให้เรียกตำแหน่ง ยกกระบัตรว่าจ่าศาลตามเดิมตำแหน่งจ่าศาลในศาลต่าง ๆ แต่งตั้งจากข้าราชการธุรการสามัญ ซึ่งเป็นผู้ที่มีความรู้ ความสามารถ หลายด้าน เป็นบุคคลที่มีความสำคัญต่อศาลทุกแห่งแต่การเรียกชื่อตำแหน่งได้มีการเปลี่ยนแปลงไป จากเดิมโดยเปลี่ยนเรียกชื่อตำแหน่งเป็น ผู้อำนวยการ แทนชื่อตำแหน่งจ่าศาลเดิม

     
     
ยินดีต้อนรับสู่ ... พิพิธภัณฑ์ศาลไทย (Court Museum of Thailand)
กลับหน้าแรก